Exercices corrigés : Fonctions primitives et calcul intégral, série 3 2 bac SM

Le cours : Fonctions primitives et calcul intégral définitions, théorèmes, méthodes

L’impression avec les corrigés est réservée aux abonnés. Abonnement Premium : 149 DH

0 choisi
pdfmath.com
Fonctions primitives et calcul intégral, série 3

Exercices · 2 bac SM · 11 exercices · mise à jour le 22/11/2026

Exercices

Exercice qcm-ensa-analyse-b2-09

Concours blanc ENSA

La valeur de l’intégrale $\int_0^1 \dfrac{1-x^2}{1+x^2}dx$ est

A. $\dfrac{\pi}{2}+1$

B. $\dfrac{\pi}{2}-1$

C. $\dfrac{\pi}{4}-1$

D. $\dfrac{\pi}{4}+1$

Voir la correction

$$\begin{aligned} \int_0^1 \dfrac{1-x^2}{1+x^2}dx &= \int_0^1 \dfrac{2}{1+x^2}-\dfrac{1+x^2}{1+x^2}dx \\ &= \int_0^1 \dfrac{2}{1+x^2}-1dx \\ &= [2\arctan x-x]_0^1 \\ &= 2\arctan (1)-1 \\ &= 2\times \dfrac{\pi}{4}-1 \\ &= \dfrac{\pi}{2}-1 \end{aligned}$$

La réponse juste est : B

Exercice qcm-ensa-analyse-b2-11

Concours blanc ENSA

Soit F la fonction définie sur $R$ par :

$$F(x)=\int_{x^3}^{x^4} e^{t^2} dt$$

Alors la dérivée première $F'(x)$ est égale à

A. $e^{x^8} - e^{x^4}$

B. $4 x^3e^{x^8}$

C. $4 x^3e^{x^8}- 3 x^2e^{x^4}$

D. $4 x^3e^{x^8}- 3 x^2e^{x^6}$

Voir la correction

$$F(x)=\int_{x^3}^{x^4} e^{t^2} dt$$

Soit $G$ une primitive de $f:t\mapsto e^{t^2}$

Donc $F(x)=\int_{x^3}^{x^4} e^{t^2} dt=G(x^4)-G(x^3)$

Donc : $$\begin{aligned} F'(x)&=(G(x^4))'-(G(x^3))' \\ &=4x^3G'(x^4)-3x^2G'(x^3) \\ &=4x^3f(x^4)-3x^2f(x^3) \end{aligned}$$

$$=4 x^3e^{(x^4)^2}- 3 x^2e^{(x^3)^2} =4 x^3e^{x^8}- 3 x^2e^{x^6}$$

Remarque : dérivée d’une fonction de la forme $x\mapsto\int_{v(x)}^{u(x)} f(t) dt$

On pose : $F(x)= \int_{v(x)}^{u(x)} f(t) dt$

$$F^{'}(x)=u^{'}(x)f(u(x))-v^{'}(x)f(v(x))$$

La réponse juste est : D

Exercice qcm-ensa-analyse-b2-12

Concours blanc ENSA

$$\int_{\frac{1}{2}}^2 \left(1+\dfrac{1}{x^2} \right)\arctan x dx=$$

A. $\dfrac{\pi}{4}$

B. $\dfrac{3\pi}{4}$

C. $\dfrac{5\pi}{4}$

D. $\dfrac{7\pi}{4}$

Voir la correction

Calculons l’intégrale : $F=\int_{\frac{1}{2}}^2 \left(1+\dfrac{1}{x^2} \right)\arctan x dx$

On pose $t=\dfrac{1}{x}$ donc $x=\dfrac{1}{t}$ donc $dt=-\dfrac{1}{x^2}dx$ donc $dx=-x^2dt$ donc $dx=-\dfrac{1}{t^2}dt$

Pour $x=\dfrac{1}{2}$ on a : $t=2$

Pour $x=2$ on a $t= \dfrac{1}{2}$

$$\begin{aligned} F &= \int_{\frac{1}{2}}^2 \left(1+\dfrac{1}{x^2} \right)\arctan x dx \\ &= \int_2^{\frac{1}{2}} (1+t^2) \arctan (\dfrac{1}{t}) (-\dfrac{1}{t^2}dt) \\ &= \int_{\frac{1}{2}}^2 \left(\dfrac{1}{t^2}+1 \right) \arctan (\dfrac{1}{t}) dt \\ &= \int_{\frac{1}{2}}^2 \left(\dfrac{1}{t^2}+1 \right) (\dfrac{\pi}{2}-\arctan t) dt \\ &= \dfrac{\pi}{2}\int_{\frac{1}{2}}^2 \left(\dfrac{1}{t^2}+1 \right) dt \\ &\quad- \int_{\frac{1}{2}}^2 \left(\dfrac{1}{t^2}+1 \right) \arctan t dt \\ &= \dfrac{\pi}{2}\left[ \dfrac{-1}{t}+t \right]_{\frac{1}{2}}^2- F \\ &= \dfrac{3\pi}{2}-F \end{aligned}$$

Donc $F=\dfrac{3\pi}{2}-F$ donc $2F=\dfrac{3\pi}{2}$ donc $F=\dfrac{3\pi}{4}$

La réponse juste est : B

Exercice qcm-ensa-analyse-b2-13

Concours blanc ENSA

La valeur de l’intégrale $\int_{-\frac{\pi}{2}}^0 \dfrac{1}{1-\sin x}dx$ est

A. $\dfrac{\pi}{2}$

B. $\dfrac{\pi}{4}$

C. $1$

D. $\dfrac{1}{2}$

Voir la correction

Calculons l’intégrale : $G=\int_{-\frac{\pi}{2}}^0 \dfrac{1}{1-\sin x}dx$

On pose $t=\tan \dfrac{x}{2}$

Donc $dt=\dfrac{1}{2}\left(1+\tan^2\left(\dfrac{x}{2} \right) \right)dx$ Donc $dx=\dfrac{2}{1+\tan^2\left(\dfrac{x}{2} \right)}dt$ donc $dx=\dfrac{2}{1+t^2}dt$

Pour $x=-\dfrac{\pi}{2}$ on a : $t=-1$

Pour $x=0$ on a $t= 0$

Et on a : $\sin x=\dfrac{2t}{1+t^2};\cos x=\dfrac{1-t^2}{1+t^2}$ et $\tan x=\dfrac{2t}{1-t^2}$

$$\begin{aligned} G &= \int_{-\frac{\pi}{2}}^0 \dfrac{1}{1-\sin x}dx \\ &= \int_{-1}^0 \dfrac{1}{1-\dfrac{2t}{1+t^2}}\times \dfrac{2}{1+t^2}dt \\ &= \int_{-1}^0 \dfrac{1}{\dfrac{1+t^2-2t}{1+t^2}}\times \dfrac{2}{1+t^2}dt \\ &= \int_{-1}^0 \dfrac{2}{t^2-2t+1}dt \\ &= 2\int_{-1}^0 \dfrac{1}{{(t-1)}^2}dt \\ &= \left[ -\dfrac{2}{t-1} \right]_{-1}^0 \\ &= 2-1 \\ &= 1 \end{aligned}$$

La réponse juste est : C

Exercice qcm-ensa-analyse-b2-14

Concours blanc ENSA

L’intégrale $\int_{\frac{\pi}{3}}^{\frac{\pi}{2}} \dfrac{1}{\sin (x)} dx$ est égale à :

A. $\dfrac{\pi}{2}$

B. $\dfrac{\pi}{4}$

C. $\ln (\dfrac{\sqrt{3}}{3})$

D. $-\ln (\dfrac{\sqrt{3}}{3})$

Voir la correction

Astuce classique : $\int \dfrac{1}{\sin (x)}=\ln (\left| \tan \dfrac{x}{2} \right|)$ et $\int \dfrac{1}{\cos (x)}=\ln (\left| \tan (\dfrac{x}{2}+\dfrac{\pi}{4}) \right|)$

$$\begin{aligned} \int_{\frac{\pi}{3}}^{\frac{\pi}{2}} \dfrac{1}{\sin (x)} dx &= \left[ \ln \left(\left| \tan \dfrac{x}{2} \right| \right) \right]_{\frac{\pi}{3}}^{\frac{\pi}{2}} \\ &= \ln \left(\left| \tan \dfrac{\pi}{4} \right| \right)-\ln \left(\left| \tan \dfrac{\pi}{6} \right| \right) \\ &= 0-\ln \left(\dfrac{\sqrt{3}}{3} \right) \\ &= -\ln (\dfrac{\sqrt{3}}{3}) \end{aligned}$$

La réponse juste est : D

Exercice qcm-ensa-analyse-b2-15

Concours blanc ENSA

Soit f la fonction définie sur $]1;+\infty [$ par : $f(x)=\int_x^{x^4} \dfrac{1}{\ln (t)}dt$

Alors $\lim\limits_{x\to 1^+} f(x)$ est égale à

A. $\ln (3)$

B. $\ln (4)$

C. $\ln (\sqrt{3})$

D. $\ln (5)$

Voir la correction

Soit $x\in ]1;+\infty [$ on a $x\leq t\leq x^4$ et $1< x\leq t$ donc $\ln (t)>0$

$$\begin{aligned} &x\leq t\leq x^4 \\ &\Rightarrow x\dfrac{1}{t \ln (t)}\leq t\dfrac{1}{t \ln (t)}\leq x^4\dfrac{1}{t \ln (t)} \\ &\Rightarrow x\int_x^{x^4} \dfrac{1}{ t\ln (t)}dt \leq f(x)\leq x^4\int_x^{x^4} \dfrac{1}{t \ln (t)}dt \end{aligned}$$

$$\begin{aligned} \int_x^{x^4} \dfrac{1}{t \ln (t)}dt &= \int_x^{x^4} \dfrac{\dfrac{1}{t}}{ \ln (t)}dt \\ &= \int_x^{x^4} \dfrac{\ln '(t)}{ \ln (t)}dt \\ &= [\ln |\ln t|]_x^{x^4} \\ &= \ln (4) \end{aligned}$$

Donc $x\ln (4)\leq f(x)\leq x^4\ln (4)$

D’où$\lim\limits_{x\to 1^+} f(x)=\ln (4)$

La réponse juste est : B

Exercice qcm-ensa-analyse-b2-16

Concours blanc ENSA

Soit $n\in \mathbb{N}^*,$ considérons la suite $(U_n)_{n\in \mathbb{N}^*}$ telle que :

$$U_n=\sqrt[n]{\prod_{k=1}^n \left(1+\dfrac{k}{n} \right)}$$

Alors $\lim\limits_{n\to+\infty} U_n$ est :

A. $\dfrac{3}{e}$

B. $\dfrac{4}{e}$

C. $\dfrac{e}{4}$

D. $\dfrac{e}{3}$

Voir la correction

On pose $V_n=\ln (U_n).$ Donc :

$$\begin{aligned} V_n&=\dfrac{1}{n}\ln \left(\prod_{k=1}^n \left(1+\dfrac{k}{n} \right)\right) \\ &=\dfrac{1}{n}\sum_{k=1}^n \ln \left(1+\dfrac{k}{n} \right) \end{aligned}$$

$$\begin{aligned} \lim_{n\to+\infty} V_n &= \int_0^1 \ln (1+x)dx \\ &= [(x+1)\ln (x+1)]_0^1-\int_0^1 1dx \\ &= 2\ln (2)-1 = \ln \left(\dfrac{4}{e}\right) \end{aligned}$$

Donc $\lim\limits_{n\to+\infty} \ln (U_n)=\ln \left(\dfrac{4}{e}\right),$ donc $\lim\limits_{n\to+\infty} U_n=\dfrac{4}{e}.$

La réponse juste est : B

Exercice qcm-ensa-analyse-b2-17

Concours blanc ENSA

Soit $n\in \mathbb{N}^*,$ considérons la suite $(U_n)_{n\in \mathbb{N}^*}$ telle que :

$$U_n=\dfrac{1}{\sqrt[3]{n^4}}\sum_{k=1}^n \sqrt[3]{k}$$

Alors $\lim\limits_{n\to+\infty} U_n$ est :

A. $\dfrac{3}{2}$

B. $\dfrac{4}{3}$

C. $\dfrac{3}{4}$

D. $\dfrac{2}{3}$

Voir la correction

$$\begin{aligned} \lim_{n\to+\infty} \dfrac{1}{\sqrt[3]{n^4}}\sum_{k=1}^n \sqrt[3]{k} &= \lim_{n\to+\infty} \dfrac{1}{n}\sum_{k=1}^n \dfrac{\sqrt[3]{k}}{\sqrt[3]{n}} \\ &= \lim_{n\to+\infty} \dfrac{1}{n}\sum_{k=1}^n \sqrt[3]{\dfrac{k}{n}} \\ &= \int_0^1 \sqrt[3]{x}dx \\ &= \int_0^1 x^{\frac{1}{3}}dx \\ &= \left[ \dfrac{3}{4}x^{\frac{4}{3}} \right]_0^1 \\ &= \dfrac{3}{4} \end{aligned}$$

La réponse juste est : C

Exercice qcm-ensa-analyse-b2-18

Concours blanc ENSA

Soit $F$ la fonction définie sur $]0;+\infty [$ par : $F(x)=\int_{\frac{1}{x}}^x \dfrac{\ln (t)}{t^2+1}dt$

Alors :

A. Pour tout $x$ de $]0;+\infty [:F(x)=\ln (2)$

B. Pour tout $x$ de $]0;+\infty [:F(x)=0$

C. Pour tout $x$ de $]0;+\infty [:F(x)=2x^2+1$

D. Pour tout $x$ de $]0;+\infty [:F(x)=2x^2$

Voir la correction

Rappel :

Dérivation de la fonction $F(x)=\int_{v(x)}^{u(x)} f(t) dt$ est $F^{'}(x)=u^{'}(x)f(u(x))-v^{'}(x)f(v(x))$

On pose $f(t)=\dfrac{\ln (t)}{t^2+1}$ avec $u(x)=x$ et $v(x)=\dfrac{1}{x}$

La fonction F est dérivable sur $]0;+\infty [:$ et

$$\begin{aligned} F^{'}(x) &= u^{'}(x)f(u(x))-v^{'}(x)f(v(x)) \\ &= f(x)+\dfrac{1}{x^2}f\left(\dfrac{1}{x} \right) \\ &= \dfrac{\ln (x)}{x^2+1}+\dfrac{1}{x^2}\dfrac{\ln \left(\dfrac{1}{x} \right)}{\dfrac{1}{x^2}+1} \\ &= \dfrac{\ln (x)}{x^2+1}-\dfrac{\ln (x)}{x^2+1} \\ &= 0 \end{aligned}$$

Donc pour tout $x$ de $]0;+\infty [:F'(x)=0$

Donc pour tout $x$ de $]0;+\infty [:F(x)=$cte

On a $F(1)=\int_1^1 \dfrac{\ln (t)}{t^2+1}dt=0$

D’où pour tout $x$ de $]0;+\infty [:F(x)=0$

La réponse juste est : B

Exercice qcm-ensa-algebre-b2-01

Concours blanc ENSA

$$\int_0^1 \sqrt{x-x^2} dx=$$

A. $\dfrac{\pi}{8}$

B. $\dfrac{\pi}{12}$

C. $\dfrac{3\pi}{8}$

D. $\dfrac{5\pi}{12}$

Voir la correction

$$\begin{aligned} \int_0^1 \sqrt{x-x^2} dx &= \int_0^1 \sqrt{\dfrac{1}{4}-\dfrac{1}{4}+x-x^2} dx \\ &= \int_0^1 \sqrt{\dfrac{1}{4}-(x^2-x+\dfrac{1}{4})} dx \\ &= \int_0^1 \sqrt{\dfrac{1}{4}-({x-\dfrac{1}{2})}^2} dx \\ &= \dfrac{1}{2}\int_0^1 \sqrt{1-({2x-1)}^2} dx \end{aligned}$$

On pose $2x-1=\sin (t)$ donc $2dx=\cos (t)dt$;

Pour $x=0$ on a : $\sin t=-1$ donc $t=-\dfrac{\pi}{2}$

Pour $x=1$ on a $\sin (t)=1$ donc $t=\dfrac{\pi}{2}$

$$\begin{aligned} I &= \dfrac{1}{2}\int_0^1 \sqrt{1-({2x-1)}^2} dx \\ &= \dfrac{1}{4}\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \sqrt{1-\sin^2t} \cos t dt \\ &= \dfrac{1}{4}\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \sqrt{\cos^2t} \cos t dt \\ &= \dfrac{1}{4}\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} |\cos t| \cos t dt \end{aligned}$$

$=\dfrac{1}{4}\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \cos^2t dt$; car $\cos t\geq 0$ pour $t\in \left[ -\dfrac{\pi}{2};\dfrac{\pi}{2} \right]$

$$\begin{aligned} &= \dfrac{1}{4}\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \dfrac{1}{2}(1+\cos 2t) dt \\ &= \dfrac{1}{8}\left[ t+\dfrac{1}{2}\sin (2t) \right]_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \\ &= \dfrac{1}{8}\times \left(\dfrac{\pi}{2} \right)+\dfrac{1}{8}\times \left(\dfrac{\pi}{2} \right) \\ &= \dfrac{\pi}{8} \end{aligned}$$

La réponse juste est : A

Exercice qcm-ensa-algebre-b2-11

Concours blanc ENSA

Soit f une fonction continue sur $[0;\alpha ]$ telle que $f(x)\neq -1$ et $f(x)f(\alpha -x)=1$

$$\int_0^{\alpha} \dfrac{1}{1+f(x)} dx=$$

A. $\dfrac{\alpha}{2}$

B. $\alpha$

C. $\alpha +1$

D. $\dfrac{1}{1+\alpha}$

Voir la correction

On pose $t=\alpha -x$ donc $dt=-dx$

$$\begin{aligned} I &= \int_0^{\alpha} \dfrac{1}{1+f(x)} dx \\ &= -\int_{\alpha}^0 \dfrac{1}{1+f(\alpha -t)} dt \\ &= \int_0^{\alpha} \dfrac{1}{1+f(\alpha -t)} dt \\ &= \int_0^{\alpha} \dfrac{1}{1+\dfrac{1}{f(t)}} dt \end{aligned}$$

$$I= \int_0^{\alpha} \dfrac{f(t)}{1+f(t)} dt =\alpha - \int_0^{\alpha} \dfrac{1}{1+f(t)} dt$$

$$2I=\alpha$$

$$I=\dfrac{\alpha}{2}$$

La réponse juste est : A

Un exercice de ce chapitre vous bloque ? Solutions pas à pas.